Eksplorator CBAM opracowany przez CAKE już na naszej stronie!

Eksplorator CBAM opracowany przez CAKE już na naszej stronie!

Eksplorator CBAM opracowany przez CAKE już na naszej stronie!

Eksplorator CBAM to interaktywne narzędzie do analizy scenariuszowej wpływów i obciążeń związanych z  mechanizmem CBAM w latach 2026-2027 dla wszystkich państw członkowskich UE. Eksplorator został przygotowany przez CAKE/ KOBIZE / IOŚ-PIB w ramach projektu LIFE ENSPIRE.

CBAM (Carbon Border Adjustment Mechanism) to mechanizm Unii Europejskiej wprowadzający opłatę za emisje CO₂ wbudowane w importowane towary. Jego celem jest wyrównanie kosztów emisji pomiędzy producentami działającymi w Unii Europejskiej a podmiotami spoza UE oraz ograniczenie zjawiska tzw. ucieczki emisji. Mechanizm ten może również stać się istotnym źródłem przychodów budżetowych na poziomie UE. W związku z planowanym wykorzystaniem części tych przychodów (25%) w ramach Tymczasowego Funduszu Dekarbonizacyjnego, czyli przejściowego instrumentu unijnego, opracowano Eksplorator CBAM umożliwiający ich analizę w różnych scenariuszach. Narzędzie zostało opracowane w ramach projektu LIFE ENSPIRE. Przedstawia ono wyniki dla wszystkich państw członkowskich UE w latach 2026-2027.

• Eksplorator CBAM jest dostępny pod linkiem: Eksplorator CBAM – CAKE Centrum Analiz Klimatyczno-Energetycznych

W uproszczeniu, eksplorator działa w trzech krokach. Najpierw wykorzystuje dane o imporcie towarów objętych CBAM do poszczególnych państw UE w 2025 r. i skaluje je na lata 2026-2027 na podstawie prognoz makroekonomicznych Komisji Europejskiej. Następnie do każdej grupy towarów i kraju pochodzenia przypisywane są domyślne wskaźniki emisyjności, odpowiednie benchmarki ETS oraz przyjęte założenia dotyczące efektywnej ceny emisji w kraju pochodzenia. Na tej podstawie wyznaczane są emisje wbudowane oraz emisje podlegające CBAM. W kolejnym kroku, przy zadanych cenach uprawnień do emisji w EU ETS, obliczana jest wysokość obciążeń oraz odpowiadających im symulowanych przychodów. Dodatkowo narzędzie pozwala sprawdzić, jak wyniki zmieniają się przy różnych założeniach dotyczących stopnia przenoszenia kosztów CBAM na ceny importu oraz reakcji importu na wzrost tych cen.

Cele narzędzia

Eksplorator CBAM stanowi narzędzie służące do analizy potencjalnych przychodów generowanych przez mechanizm CBAM oraz czynników wpływających na ich poziom. Do głównych celów należą:

• analiza wpływów z CBAM na poziomie UE i krajowym,
• analiza wpływu cen uprawnień do emisji w EU ETS, stopnia przenoszenia kosztów CBAM na ceny importu oraz reakcji importerów na wzrost tych cen,
• porównywanie wyników między państwami członkowskimi UE, grupami produktów i krajami pochodzenia importu,
• pokazanie skali potencjalnych obciążeń i przychodów związanych z CBAM z perspektywy UE i poszczególnych państw członkowskich.

Wyniki prezentowane są w formie zestawień i wizualizacji, co umożliwia łatwe porównywanie scenariuszy oraz identyfikację kluczowych czynników wpływających na poziom obciążeń i przychodów.

Jak interpretować wyniki

Wyniki prezentowane w eksploratorze mają charakter orientacyjny i scenariuszowy. Nie stanowią oficjalnego wyliczenia zobowiązań CBAM ani prognozy rzeczywistych wpływów.

Szacunki opierają się na wartościach domyślnych emisyjności, a nie na rzeczywistych, zweryfikowanych emisjach dla konkretnych instalacji. Oznacza to, że stosowanie rzeczywistych emisji zamiast wartości domyślnych może prowadzić do niższego poziomu opłat CBAM.

Poziom symulowanych przychodów jest silnie uzależniony od:

• cen uprawnień do emisji w EU ETS,
• wielkości i struktury importu,
• emisyjności produktów,
• przyjętych założeń dotyczących przenoszenia kosztów CBAM na ceny importu oraz reakcji importerów na wzrost cen.

W praktyce wyniki przy domyślnych założeniach dotyczących reakcji importu warto interpretować raczej jako górny pułap niż jako centralny szacunek. Silniejsza reakcja importu na wzrost kosztów CBAM może prowadzić do niższych wartości.

Ograniczenia

Przy interpretacji wyników warto pamiętać, że:

• eksplorator ma charakter krótkookresowy i obejmuje lata 2026-2027,
• obliczenia opierają się na danych o imporcie z 2025 r. oraz ich aktualizacji na lata 2026-2027, przy założeniu niezmienionej struktury importu z 2025 r., choć w praktyce struktura ta może się zmieniać pod wpływem CBAM i warunków rynkowych,
• kalkulacja wykorzystuje wartości domyślne emisyjności, a nie rzeczywiste, zweryfikowane emisje raportowane przez importerów, które nie są jeszcze dostępne,
• moduł reakcji importu na wzrost kosztów ma charakter uproszczony i służy analizie wrażliwości,
• narzędzie obejmuje wyłącznie obecny zakres CBAM,
• narzędzie nie uwzględnia uproszczeń przewidzianych w pakiecie Omnibus, w tym progu zwolnienia dla importerów poniżej 50 ton towarów objętych CBAM rocznie.

Eksplorator CBAM służy przede wszystkim do porównywania scenariuszy i identyfikacji czynników wpływających na poziom obciążeń i przychodów związanych z mechanizmem CBAM.