Udział CAKE/ KOBIZE w warsztatach Joint Research Centre w Sewilli

Udział CAKE/ KOBIZE w warsztatach Joint Research Centre w Sewilli

Udział CAKE/ KOBIZE w warsztatach Joint Research Centre w Sewilli

W dniach 26–27 maja 2026 r. w Sewilli odbyły się dwudniowe warsztaty techniczne EC JRC – KOBiZE, zorganizowane przez Joint Research Centre Komisji Europejskiej. Spotkanie zgromadziło ekspertów z zespołów modelarskich JRC oraz CAKE/KOBiZE/IOŚ-PIB i było poświęcone wymianie doświadczeń w zakresie modelowania polityki klimatycznej, energetycznej i transportowej.

Warsztaty miały charakter techniczny. Dyskusje koncentrowały się na rozwoju narzędzi modelowych, aktualizacji danych, konstrukcji scenariuszy oraz praktycznym wykorzystaniu modeli do oceny skutków polityki klimatycznej, w tym regulacji związanych z EU ETS, ETS2, CBAM, technologiami CDR oraz ryzykiem ucieczki emisji.

Ze strony CAKE/KOBiZE w warsztatach uczestniczył Robert Jeszke, Zastępca Dyrektora IOŚ-PIB ds. zarządzania emisjami, Maciej Pyrka, Kierownik Zespołu Strategii, Analiz i Aukcji w CAKE/KOBIZE/IOŚ-PIB oraz przedstawiciele Zespołu Centrum Analiz Klimatyczno- Energetycznych w CAKE/KOBIZE w składzie: Jakub Boratyński, Igor Tatarewicz, Paweł Kobus, Szymon Wójcik, Wojciech Rabiega, Marek Antosiewicz, Katarzyna Mazanek, Zuzanna Różańska, Jan Witajewski-Baltvilks, Michał Lewarski oraz Grzegorz Gmyrek.

Program obejmował prezentacje i dyskusje dotyczące zarówno narzędzi rozwijanych przez CAKE/KOBiZE, jak i modeli stosowanych przez JRC w analizach polityki klimatycznej i energetycznej. Omawiano m.in. integrację modeli sektorowych i makroekonomicznych, rolę aktualizowanych baz danych, wpływ technologii nisko- i zeroemisyjnych, a także konsekwencje polityki klimatycznej wykraczające poza redukcję emisji w granicach UE.

Zagadnienia prezentowane przez CAKE/KOBiZE

Po stronie CAKE/KOBiZE przedstawiono rozwój krajowych narzędzi modelowych oraz ich zastosowania do oceny skutków polityki klimatycznej, energetycznej i transportowej. Dyskusje obejmowały m.in. modele i narzędzia d-PLACE, MEESA, EPICA oraz TR3E, projekt LIFE ENSPIRE, analizy związane z CBAM, scenariusze ETS2, technologie CDR oraz ryzyko ucieczki emisji w rolnictwie.

Ważnym punktem odniesienia dla rozmów był projekt LIFE ENSPIRE, realizowany przez CAKE/KOBiZE/IOŚ-PIB. Projekt koncentruje się na analizie długoterminowych scenariuszy rozwoju europejskiej polityki klimatycznej, w tym możliwości stopniowej integracji państw sąsiadujących z UE z EU ETS po 2050 r. W ramach LIFE ENSPIRE analizowane są także powiązania między polityką handlową i klimatyczną, w szczególności w kontekście mechanizmu CBAM oraz rozszerzenie horyzontu modelowania poza 2050 r. Dzięki temu projekt wpisuje się bezpośrednio w szerszą dyskusję warsztatów dotyczącą przyszłości narzędzi modelowania, cen za emisję oraz długoterminowej dekarbonizacji gospodarki. Maciej Pyrka zaprezentował projekt LIFE ENSPIRE w kontekście nowych wyzwań unijnej polityki klimatycznej, w tym dyskusji nad celem redukcji emisji netto o 90% do 2040 r. Pokazano również zaplecze analityczne CAKE, obejmujące modele CGE i modele sektorowe wykorzystywane do oceny scenariuszy polityki klimatyczno-energetycznej, cen za emisję oraz wpływu mechanizmu CBAM.

Szczególną uwagę poświęcono łączeniu perspektywy makroekonomicznej, sektorowej i technologicznej. Omawiano możliwość stopniowej integracji nowych państw z mechanizmami carbon pricing i systemem EU ETS po 2050 r., wpływ polityki handlowej i klimatycznej w kontekście CBAM, a także znaczenie aktualizowanych danych i spójnych założeń scenariuszowych dla wiarygodnej oceny ścieżek dekarbonizacji.

W obszarze energetyki zaprezentowano analizy dotyczące BECCS, DACCS, zielonego wodoru, paliw syntetycznych oraz infrastruktury transportu i składowania CO₂ w Polsce. Dyskusja wskazywała, że technologie CDR mogą odegrać istotną rolę po 2040 r., ale ich rozwój będzie zależał od kosztów technologii, dostępności zrównoważonej biomasy, zapotrzebowania na energię elektryczną oraz dostępności infrastruktury CO₂.

W części transportowej omówiono rozwój modelu TR3E oraz scenariusze ETS2 i wsparcia transportu publicznego w Polsce. Wyniki wskazywały, że sam carbon pricing ma ograniczony wpływ na zmianę mobilności i „modal shift”, natomiast jego połączenie z politykami wspierającymi transport publiczny wzmacnia efekt redukcyjny i zwiększa przesunięcie aktywności z samochodów osobowych do autobusów i kolei.

Osobny blok dotyczył sektora rolnego i ryzyka ucieczki emisji (ang. carbon leakage). Przedstawione analizy podkreślały, że ocena polityki klimatycznej powinna uwzględniać nie tylko terytorialne redukcje emisji w UE, lecz także możliwe przesunięcie produkcji poza UE i związany z tym globalny wpływ na emisje GHG. W tym ujęciu celem polityki nie jest redukcja emisji w UE poprzez ograniczanie produkcji unijnej, ale realna redukcja emisji globalnych.

Zagadnienia prezentowane przez JRC

Przedstawiciele JRC omówili zastosowania oraz najnowsze kierunki rozwoju modeli wykorzystywanych do analiz polityki klimatycznej i energetycznej (POTEnCIA, JRC-GEM-E3, POLES-JRC oraz FSCM). Przedstawiono również rolę baz danych JRC-IDEES oraz scenariuszy CETO jako kluczowych elementów wspierających przygotowywanie analiz i ocen skutków polityk klimatycznych na poziomie UE.

Szczególną uwagę poświęcono rozwojowi modelu POTEnCIA, zwłaszcza przebudowie modułu elektroenergetycznego. Zaprezentowane podejście uwzględnia rosnący udział odnawialnych źródeł energii, rozwój magazynowania energii, odpowiedź strony popytowej, wykorzystanie połączeń międzysystemowych oraz szczegółowe modelowanie pracy systemu elektroenergetycznego z wykorzystaniem 8 760 profili godzinowych. Omówiono także podejście do modelowania inwestycji w nowe moce wytwórcze, magazyny energii i infrastrukturę przesyłową.

Przedstawiono również sposób integracji wyników modeli energetycznych z modelem JRC-GEM-E3, wykorzystywanym do oceny skutków makroekonomicznych polityki klimatycznej, w tym wpływu na PKB, zatrudnienie i strukturę gospodarki. Zaprezentowano także zastosowania modelu POLES-JRC w raportach GECO oraz analizach globalnych dotyczących transformacji energetycznej i ambicji klimatycznych państw trzecich. Dodatkowo omówiono projekt LEGENT dotyczący kosztów technologii transportowych oraz najnowsze aktualizacje bazy danych JRC-IDEES i scenariusza CETO, stanowiących ważne źródła danych dla analiz dekarbonizacji i długoterminowego rozwoju systemów energetycznych.

Najważniejsze wnioski ze spotkania

• Pełna ocena skutków polityki klimatycznej wymaga uwzględnienia jednocześnie perspektywy makroekonomicznej oraz sektorowej (energetyka, rolnictwo, transport).
• Sama redukcja emisji na terytorium UE nie gwarantuje redukcji emisji globalnych, w sektorach narażonych na ucieczkę emisji konieczna jest ocena szerszego efektu.
• Aktualizacja danych, spójność założeń scenariuszowych oraz integracja modeli są kluczowe dla wiarygodnej oceny ścieżek dekarbonizacji do 2050 r. i po 2050 r.

Warsztaty stanowiły ważną platformę wymiany wiedzy pomiędzy zespołami modelarskimi JRC i CAKE/KOBiZE. Spotkanie umożliwiło pogłębioną dyskusję na temat rozwoju metod modelowania, integracji różnych podejść analitycznych oraz przyszłych kierunków współpracy w zakresie analiz polityki klimatycznej i energetycznej.

Dyskusje prowadzone podczas warsztatów będą stanowiły istotny wkład w dalszy rozwój modeli wykorzystywanych do analiz transformacji energetycznej oraz oceny skutków wdrażania polityki klimatycznej w Polsce i UE.